Kręte ścieżki geniuszu

fot. hepingting via Foter.com CC BY-SA

Charlie Babbitt ze starszym bratem idą do kasyna. Dzięki niezwykłym zdolnościom matematycznym Raymonda wygrywają sporą sumę pieniędzy. Jednak mimo talentu bohater filmu „Rain Man” nie potrafi samodzielnie żyć. Jest sawantem.

Niewidomy niewolnik-analfabeta, Thomas Fuller posiadał umiejętność liczenia na niezwykłym poziomie. Zapytany o liczbę sekund, które przeżył 70-letni człowiek, udzielił prawidłowej odpowiedzi (2 210 500 800 sekund), pamiętając przy tym o 17 latach przestępnych! To potwierdza, że w zdecydowanej większości sawanci są ludźmi niepełnosprawnymi intelektualnie (iloraz inteligencji IQ na poziomie 40–70), lecz w jednej dziedzinie wybitnie uzdolnionymi. Najczęściej artystycznie albo rachunkowo.

99 procent sawantów to autystycy. 69-letnia profesor Temple Grandin, mimo zdiagnozowania w dzieciństwie autyzmu i opóźnienia umysłowego, dzięki zaangażowaniu rodziców i opiekunów, ukończyła szkołę, liceum i szkołę wyższą, a dziś jest znaną wykładowczynią uniwersytecką (!) z dziedziny zoologii. Napisała wiele książek, aktywnie działa na rzecz propagowania wiedzy o autyzmie oraz ograniczenia cierpienia zwierząt hodowlanych.

 

Samodzielny jest również blisko 40-letni Daniel Tammet, sawant autystyczny z zespołem Aspergera, dodatkowo cierpiący na epilepsję. Dysponuje fenomenalną pamięcią i zna aż 11 języków, a islandzkiego na poziomie pozwalającym prowadzić swobodną rozmowę z dziennikarzami nauczył się zaledwie w ciągu tygodnia! Kolejny język, manti, tworzy sam w oparciu o fiński i estoński.

Syndrom sawanta jest na ogół wrodzony, jednak zdarzają się także przypadki sawantyzmu nabytego. Tak właśnie się stało w przypadku Orlando Serrella, który mając 10 lat został silnie uderzony w głowę piłeczką bejsbolową. Od tego czasu potrafił odtwarzać bardzo długie ciągi cyfr i błyskawicznie obliczać odległe daty.

Amerykański 42-letni lekarz ortopeda Tony Cicoria, w wyniku ciężkiego porażenia piorunem, przez pewien czas miał problemy z pamięcią. Kiedy wszystko wróciło do normy, to okazało się, że zyskał niezwykłe umiejętności muzyczne i obecnie z powodzeniem koncertuje na całym świecie.

Z kolei angielski budowlaniec Tommy McHugh w wieku 51 lat miał wylew krwi do mózgu, po którym zaczął pisać poezję. Przed śmiercią w 2012 roku na raka powiedział, że „otrzymał w darze 11 lat niezwykłej podróży, której się nie spodziewał”.

Albo przywołany już film „Rain Man” Barry’ego Levinsona, nominowany do Oscara w ośmiu kategoriach, który ostatecznie zdobył cztery statuetki, między innymi dla Dustina Hoffmana grającego Raymonda Babbita. Pierwowzorem tej postaci był nieżyjący już (zmarł pod koniec 2009 roku) Kim Peek, autystyczny sawant, który mimo ogólnych zaburzeń rozwoju znał na pamięć ponad 12 tysięcy książek; czytał dwie strony równocześnie: jedną jednym okiem, drugą – drugim. Potrafił wymienić nazwy wszystkich miast, autostrad przechodzących przez każde amerykańskie miasto, miasteczko i okręg, a także numery kierunkowe, kody pocztowe oraz przypisane do nich sieci telekomunikacyjne i telewizyjne. Znał historię każdego kraju, każdego władcy, daty panowania oraz imię małżonka. Nie potrafił jednak żyć samodzielnie i do końca pozostawał pod opieką ojca.

Tego rodzaju przypadki bywają chętnie opisywane przez serwisy informacyjne. I podobnie jak znane filmy (wspomniany „Rain Man”, sensacyjny „Kod Merkury” czy polska „Dziewczyna z szafy”) uświadamiają, jak płynne są granice między „normalnością” a tak zwaną niepełnosprawnością intelektualną. W każdym razie pomagają zrozumieć, dlaczego geniusze czasami bywają „jacyś tacy dziwni”…

Wszystko wskazuje na to, że powodem sawantyzmu jest uszkodzenie lewej półkuli mózgu oraz procesy prowadzące do zwiększenia aktywności prawej półkuli w celu uzyskania rekompensaty utraconych funkcji.

Tagi: //

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *